Styl girlandowy znalazł jedno ze swoich najwspanialszych zastosowań w produkcji tiar Cartier od późnych lat 90. XIX wieku do 1914 roku. Tiary należały do najbardziej wymagających zamówień, jakie mogła podjąć firma jubilerska: wymagały dużych zestawów precyzyjnie dopasowanych diamentów, platynowych ram zdolnych utrzymać znaczny ciężar bez widocznej objętości, oraz stopnia precyzji konstrukcyjnej, którego wcześniejsze pokolenia, pracujące w złocie, nie były w stanie osiągnąć. Platyna zmieniła wszystko. Jej twardość i zdolność do niezwykle cienkiego wyciągania drutu sprawiły, że metalowa konstrukcja mogła zostać zredukowana niemal do niewidoczności, tak aby kamienie zdawały się unosić w strukturach światła. Rezultaty były dziełami całkowicie odmiennymi od wszystkiego, co wytworzyli twórcy tiar poprzedniego stulecia.
Tiary z okresu girlandowego przyjmowały kilka odrębnych form. Tiary-wieńce, tiary-zwoje i tiary-gwiazdy — wszystkie wykorzystywały ten sam słownik platyny i diamentów w różnych kształtach. Girlandy, kokardy, listne wieńce i wijące się festony naturalnie przełożyły się na formę tiary, niosąc ze sobą jakość precyzyjnego koronkarstwa, odwzorowanego w diamentach. Kokosznik zastosował technikę girlandową do wysokiego, łukowatego kształtu rosyjskiego dworu, tworząc dzieła o znacznej skali, w tym ważne zamówienia dla klientek takich jak Wielka Księżna Władimira.
Konstrukcja konwertowalna była standardową praktyką w tej pracy. Sekcje tiary mogły być odłączane i noszone jako broszki, a niektóre egzemplarze zawierały wymienne elementy z kolorowych kamieni, co pozwalało tej samej ramie prezentować zupełnie różne wyglądy. Tiara Księżniczki Marii Bonaparte z 1907 roku, z jej wymiennymi oliwkami ze szmaragdów i diamentów, jest jednym udokumentowanym przykładem tego podejścia. Wszechstronność była zarówno praktyczna, jak i estetyczna: tiara noszona tylko na najbardziej uroczystych okazjach mogła, dzięki swoim odłączanym elementom, służyć do szerszego zakresu wydarzeń w kalendarzu towarzyskim.
Klienci dla tych dzieł pochodzili z najzamożniejszych rodzin w Europie oraz z amerykańskich fortun, które wprowadziły ich posiadaczy do londyńskiego i paryskiego społeczeństwa. Dwór Królowej Aleksandry nadał ton noszeniu tiar wśród angielskiej arystokracji w okresie edwardiańskim, a Cartier, działający zarówno z Paryża, jak i Londynu, był doskonale przygotowany do obsługi tego rynku. Tiara Manchester, sprzedana przez Cartier Paris w 1903 roku i obecnie znajdująca się w Victoria and Albert Museum, to zachowany egzemplarz z okresu girlandowego, dostępny do bezpośrednich badań. Jego udokumentowane pochodzenie i wieloelementowa konstrukcja oferują szczegółowy zapis tego, jak wyglądał ten poziom pracy.
Tiary z okresu girlandowego nie są powszechne w kolekcjach publicznych. Wiele z nich zostało przebudowanych, rozłożonych na części lub przeszło przez aukcje w kolejnych dekadach bez pełnej dokumentacji. Te, które się pojawiają, są dokładnie badane przez specjalistów, a jakość konstrukcji i dokumentacja wczesnych prac Cartier w dziedzinie tiar pozostają przedmiotem stałego zainteresowania w tej dziedzinie.
Literatura
Hans Nadelhoffer. Cartier: Jewelers Extraordinary (1984) to podstawowa praca naukowa na temat dorobku firmy w dziedzinie biżuterii i zegarków, szczegółowo opisująca produkcję tiar z okresu girlandowego.
G.C. Munn. Tiaras Past and Present (2002) pozostaje standardowym opracowaniem formy i umieszcza produkcję tiar Cartier w kontekście szerszego handlu w okresie girlandowym i dekadach międzywojennych.
Źródła
- Francesca Cartier Brickell, The Cartiers (Ballantine Books, 2019)
- Hans Nadelhoffer, Cartier: Jewelers Extraordinary (Thames and Hudson, 1984; wyd. zrewidowane 2007), ss. 61, 62 i inne.
- G.C. Munn, Tiaras Past and Present (Antique Collectors' Club, 2002)
