De Tank is Cartier's rechthoekige polshorloge, ontworpen rond 1917 en voor het eerst in productie gegaan in 1919. Het is vandaag de dag nog steeds in continue productie, waardoor het een van de langst bestaande horlogeontwerpen in de geschiedenis is. Zijn vorm, een strakke rechthoek met twee parallelle staven die vanuit de kast uitsteken om de band vast te houden, behoort tot de meest herkenbare in de horlogemakerij.
De naam verwijst naar de militaire tank, die in 1916 een spectaculair debuut maakte aan het Westelijk Front tijdens de Eerste Wereldoorlog. Van bovenaf gezien hadden de vroege tanks een profiel van een rechthoekig lichaam geflankeerd door lange rupsbanden aan weerszijden, een silhouet dat de Tank-horloge weerspiegelt.
Technisch gezien betekende de Tank een afwijking van de ronde, kussen- en ovale kastvormen die het vroege polshorlogeontwerp hadden gedomineerd. De rechte hoek was een gedurfde keuze: het vereiste nauwkeurig snijden van het uurwerk om in een rechthoekige kast te passen, en het vroeg om een andere benadering van hoe de lugs (de uitsteeksels die de band vasthouden) aan de kast werden bevestigd. De oplossing, de dubbele zijbalken (brancards), werd onderdeel van de identiteit van het horloge.
Kast en wijzerplaat
De klassieke Tank heeft een rechthoekige witte of verzilverde wijzerplaat, omrand door de twee verticale brancards. Romeinse cijfers lopen rond de minutenring in de kenmerkende Cartier-stijl: de XII bovenaan is vaak iets groter, de VI onderaan wordt bij vroege exemplaren soms vervangen door een kleine secondewijzer. Een fijne spoorweg-minutenring omcirkelt de cijfers. De wijzers zijn van geblauwd staal, doorgaans in het zwaard (épée) profiel dat een van de meest herkenbare elementen van het huis werd. De opwindkroon draagt een blauwe saffier cabochon, een detail dat vanaf deze periode wordt gedeeld door het hele Cartier-horlogegamma. De 'Cartier'-handtekening staat op de wijzerplaat, meestal onder de XII. De afmetingen van vroege Tank-horloges zijn bescheiden naar moderne maatstaven, de kastverhoudingen zijn ontworpen voor een tijdperk waarin polshorloges nog als sieraden werden beschouwd in plaats van sportinstrumenten.
Varianten
Gedurende zijn lange productiegeschiedenis is de Tank in talrijke varianten verschenen. De Tank Louis Cartier gebruikt gebogen lugs; de Tank Américaine heeft een gebogen kast; de Tank Française gebruikt een metalen band geïntegreerd in het ontwerp; de Tank Chinoise past chinoiserie-details toe op de kast; en de 1928 Tank à Guichet verving conventionele wijzers door springende uur- en minutenvensters. De Cartier London Enamel Tank laat zien hoe het ontwerp werd aangepast met decoratief email door de Londense werkplaats.
De Tank vond vrijwel onmiddellijk beroemde bewonderaars. Rudolph Valentino stond erop er een te dragen in zijn film The Son of the Sheik uit 1926, een Arabische prins in de woestijn met een Frans polshorloge, waarbij het anachronisme schijnbaar niemand stoorde.
De lange productierun van de Tank betekent dat exemplaren aanzienlijk variëren in hun gesigneerde uurwerken, kastkeurmerken en wijzerplaattypografie. Stukken voor de Amerikaanse markt werden vaak geassembleerd of verkocht door de European Watch & Clock Company, wiens handtekening op de uurwerken staat in plaats van op de wijzerplaten.
Bronnen
- Francesca Cartier Brickell, The Cartiers (Ballantine Books, 2019), hfdst. 2 ('Louis, 1898–1919') en hfdst. 5 ('Stones Paris: Early 1920s')
- Hans Nadelhoffer, Cartier: Jewelers Extraordinary (Thames and Hudson, 1984; herzien 2007), geciteerd p. 305
- Wikipedia: Cartier Tank
