Het Domino-horloge was een Cartier nieuwigheid-zakhorloge, geproduceerd vanaf de jaren 30, waarbij de kast zelf het belangrijkste concept uitdrukte. Het formaat kwam oorspronkelijk van de fabriek in Londen en gebruikte zwart hardsteen en ivoor in een rechthoekige kast, 21 bij 42 millimeter, met de wijzerplaat geplaatst in een veld dat was ontworpen om een dominosteen te suggereren. De achterkant van de kast was van beschilderd ivoor met speelkaartafbeeldingen: een gedocumenteerd voorbeeld toont een Hartenkoning tegen een Klaverzeven.
Kast en Wijzerplaat
De kast is rechthoekig, meet 21 bij 42 mm, met de lange as verticaal. De voorkant is verdeeld in twee helften op de wijze van een dominosteen: het bovenste deel draagt de wijzerplaat met cijfers, terwijl het onderste deel decoratieve stippen of een aanvullend decoratief veld draagt in hetzelfde zwart-wit kleurenschema. De materialen zijn zwart hardsteen (onyx) en ivoor, wat het scherpe tonale contrast creëert dat het dominoconcept definieert. De achterkant van de kast, in handgeschilderd ivoor, draagt speelkaartafbeeldingen: gedocumenteerde voorbeelden tonen een Hartenkoning tegen een Klaverzeven, of vergelijkbare kaartmotieven. De algehele visuele indruk is die van een kunstobject op zakformaat dat toevallig de tijd aangeeft, waarbij het decoratieve programma de tijdwaarnemingsfunctie domineert.
Jeanne Toussaint en Deauville
Jeanne Toussaint, de creatief directeur van Cartier en de persoon die het nauwst verbonden was met de decoratieve objecten van het bedrijf uit het interbellum, promootte de Domino op een Cartier-tentoonstelling in Deauville in 1939. Ze omschreef het als het geschenk van het seizoen. Eén klant, Madame Martinez de Hoz, bestelde er vier tegelijkertijd op die tentoonstelling.
De Dame de Coeur
Een verwant formaat, de Dame de Coeur, gebruikte Bakeliet en beschilderd ivoor met afbeeldingen van een Hartenkoningin en Klavernegen op de achterkant van de kast. De keuze voor Bakeliet, een industrieel materiaal, naast handgeschilderd ivoor was kenmerkend voor Cartier's bereidheid in de jaren 30 om luxe materialen te combineren met de nieuwe synthetische materialen die toen op de markt kwamen.
Zowel de Domino als de Dame de Coeur waren klein genoeg om in een avondtasje te dragen. Ze worden nu zowel verzameld als functionerende uurwerken als Art Deco-objecten op zich, naast de toilettasjes, nécessaires en portemonneehorloges die de bredere categorie van Cartier's decoratieve draagbare objecten uit deze periode vormen.
Relatie met de fabriek in Londen
De oorsprong van de Domino in de fabriek in Londen in plaats van Parijs is consistent met het patroon van het interbellum, gedurende welke Cartier London onder Jacques Cartier een eigen ontwerpkarakter ontwikkelde, met name in objecten gericht op de Britse sport- en landhuisclientèle. De speelkaart- en gaming-afbeeldingen van de Domino passen bij het milieu van Cartier London's sociale wereld in de jaren 30.
Bronnen
- Hans Nadelhoffer, Cartier: Juweliers Buitengewoon (Thames and Hudson, 1984; herziene uitgave 2007), geciteerd p. 275
