De stomacher, in het Frans bekend als de devant-de-corsage (letterlijk 'voorkant van het lijfje'), is een groot juwelen ornament dat middenvoor op een jurk of lijfje wordt gedragen. Uitgebreid geproduceerd door Cartier tussen ongeveer 1895 en 1915, vertegenwoordigt de stomacher een van de materieel meest substantiële objecten in de Belle Époque-productie van het bedrijf: een enkel stuk kon een groot deel van de voorkant van een lijfje beslaan en honderden individuele stenen bevatten in een ingewikkelde opengewerkte zetting.
Vorm en Materialen
De typische Cartier stomacher uit deze periode is uitgevoerd in platina en diamanten, met de opengewerkte guirlandestijl van voluten, festoenen, linten en pendante druppels die de benadering van het bedrijf voor fijne juwelen rond 1900 definieerde. Millegrain-randen zekeren de stenen in hun zettingen en geven het metaalwerk van dichtbij een fijne textiele kwaliteit. Het algehele effect, gedragen tegen de stof van een jurk, is dat van een grote, coherente architectonische structuur die als één vlak beweegt maar de complexiteit ervan in detail onthult.
De schaal van de vorm vereiste zowel technische ambitie als toegang tot belangrijke stenen. Het centrale element van een stomacher is doorgaans een grote enkele diamant of gekleurde steen, waaromheen het omringende volutenwerk is georganiseerd. De kwaliteit van de centrale steen bepaalde vaak het visuele karakter van het hele stuk.
Cartier's Stomacher Productie
Cartier produceerde stomachers gedurende de Belle Époque en Edwardiaanse periodes en leverde deze aan de aristocratische en rijke cliënten die formele hofkleding droegen die aanzienlijke juwelen vereiste bij gelegenheden waar kledingvoorschriften specifieke verwachtingen stelden aan ornamenten. De vorm paste bij de modesilhouetten van die periode, waarin de voorkant van een jurk een groot plat vlak bood dat goed geschikt was voor een substantieel pronkstuk.
Een terugkerend kenmerk van Cartier's stomacherontwerp is converteerbaarheid: de mogelijkheid om delen van het stuk los te maken en onafhankelijk te dragen. Een centrale broche kan afneembaar zijn; pendante druppels kunnen loskomen; het geheel kan worden verdeeld in kleinere elementen die in het haar kunnen worden gedragen, aan een schouder kunnen worden gespeld, of als aparte broches kunnen worden gebruikt. Deze flexibiliteit verlengde de praktische levensduur van objecten die anders te formeel specifiek zouden zijn geweest voor dagelijks gebruik.
Opmerkelijke Voorbeelden
Een Cartier stomacher uit 1912, gecentreerd op een peervormige diamant van 34,08 karaat, oorspronkelijk eigendom van de Zuid-Afrikaanse magnaat Solly Joel, werd in juni 2019 bij Christie's New York verkocht voor $10,6 miljoen. De Joel stomacher is een van de beter gedocumenteerde stukken in deze categorie en verschijnt in wetenschappelijke publicaties over zowel Cartier als de verzamelgeschiedenis van de familie Joel.
Een stomacher uit 1906 die toebehoorde aan Mary Scott Townsend is eveneens gedocumenteerd.
Neergang van de Vorm
De stomacher raakte na de Eerste Wereldoorlog in onbruik. Jurksilhouetten veranderden aanzienlijk in de jaren 1920, waarbij men wegbewoog van de gestructureerde, zwaar geornamenteerde vormen van de Edwardiaanse periode naar eenvoudigere, minder architectonisch veeleisende stijlen. De formele hofgelegenheden die de vraag naar zeer grote bovenlijf-ornamenten hadden gecreëerd, werden minder centraal in de sociale kalender, en de overgebleven stomachers kwamen in collecties en verkoopzalen terecht in plaats van in voortdurend gebruik. De Art Deco-esthetiek die het werk van Cartier in de jaren 1920 ging definiëren, vroeg om een geheel ander soort ornament.
Bronnen
- Francesca Cartier Brickell, The Cartiers (Ballantine Books, 2019)
- Hans Nadelhoffer, Cartier: Juweliers Buitengewoon (Thames and Hudson, 1984; herzien 2007), geciteerd pp. 35, 42 e.a.
- Christie's, Maharaja's & Mughal Pracht, New York, 19 juni 2019: Joel stomacher, 34.08ct peerdiamant devant-de-corsage
