Millegrain (pisane również mille-grain lub milgrain) bierze swoją nazwę od francuskiego wyrażenia oznaczającego „tysiąc ziaren”. Technika ta polega na toczeniu małego narzędzia z kółkiem, molette lub kółka millegrain, wzdłuż krawędzi metalowej oprawy, aby utworzyć ciągły rząd maleńkich, jednolitych koralików. Koraliki te wystają ponad powierzchnię bez oddzielnego nakładania; są one formowane z samego metalu. Rezultatem jest obramowanie, które łapie światło z wielu małych faset, a nie z jednej gładkiej krawędzi.
Zastosowanie w pracach Cartier z początku XX wieku
Obramowania millegrain stały się ściśle związane z produkcją Cartier w latach 1900-1930, szczególnie w okresie stylu Garland i późniejszych pracach Art Deco. W obu tych okresach dominującym metalem była platyna, która była wystarczająco twarda, aby utrzymać delikatny rząd koralików bez ich zapadania się lub zacierania. W pracach z białego metalu, wysadzanych diamentami, krawędź millegrain wokół każdej oprawy kamienia dodawała delikatnej warstwy teksturalnej, która przypominała koronki lub hafty. Ogólny efekt był niezwykłej lekkości, zwłaszcza w egzemplarzach, gdzie platyna była używana w misternych, ażurowych wzorach.
Narzędzie i rzemiosło
Kółko millegrain to małe, ręczne narzędzie z wzorzystym kółkiem na końcówce. Jubiler toczy je wzdłuż metalowej krawędzi ze stałym naciskiem, aby uzyskać równy rząd. Spójność koralików (ich rozmiar, rozmieszczenie i wysokość nad powierzchnią) jest wyznacznikiem umiejętności jubilera, a w egzemplarzach z warsztatów Cartier z początku XX wieku praca millegrain jest zazwyczaj bardzo precyzyjna i regularna. Późniejsze millegrain maszynowe, wytwarzane za pomocą innych narzędzi, ma tendencję do bycia mniej zróżnicowanym w charakterze niż egzemplarze wykonane ręcznie.
Millegrain w kontekście
Technika ta nie była wyłączna dla Cartier: była powszechna w wysokiej jakości europejskiej biżuterii z okresów Belle Époque i Art Deco. To, co wyróżnia jej zastosowanie przez Cartier, to nie tyle sama technika, ile sposób, w jaki została zintegrowana z szerszymi decyzjami kompozycyjnymi, szczególnie połączenie obramowań millegrain, diamentowych pól wysadzanych pavé oraz geometrycznej struktury platynowej oprawy.
Źródła
- Hans Nadelhoffer, Cartier: Jewelers Extraordinary (Thames and Hudson, 1984; zmienione 2007), cyt. str. 33, 45 i in.
